Technische Universiteit Delft
Faculteit Werktuigbouwkunde, Maritieme Techniek en Technische Materiaalwetenschappen
Transporttechnologie / Logistieke Techniek



J.W. Hekman LINDO en Waht's Best: evaluatie van optimalisatiesoftware.
Computeropdracht, Rapport 2000.LT.5420, Transporttechnologie, Logistieke Techniek.


Dit rapport behandelt de toepassingsmogelijkheden van de programma's LINDO en What's Best. Deze twee programma's kunnen optimalisatievraagstukken oplossen. Het programma LINDO kan lineaire en algemeen geheeltallige optimalisatievraagstukken oplossen. What's Best lost lineaire, geheeltallige en niet-lineaire optimalisatievraagstukken op. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een spreadsheet (MS Excel, Lotus). Toepassingsgebieden van lineaire, algemeen geheeltallige en niet-lineaire optimalisatie-vraagstukken zijn bijvoorbeeld vraagstukken op het gebied van financiën, distributie, productmix problemen, productieplanning, marketing en toewijzing van middelen.

Bij LINDO en What's Best kunnen optimalisatievraagstukken met de hand worden ingevoerd of worden geïmporteerd. LINDO kan problemen in LINDO Text format, LINDO Packed text format, kolom- of algebraïsch format en MPS-format oplossen. What's Best lost problemen in MS Excel- of Lotus-format op.

Bij LINDO 6.1 wordt gebruik gemaakt van een overzichtelijke Windows omgeving. Het voordeel van werken in een Windows omgeving is dat de Windows gebruiker (Windows 95, 98, NT, 2000) hier grote mate van herkenning bij heeft. Het is logisch en overzichtelijk gerangschikt. Het is mogelijk om het model stap-voor-stap te doorlopen bij foutmeldingen, en de fout te herstellen. Bij foutmeldingen is het niet al te moeilijk de oorzaak van een foutmelding te vinden. Elke mogelijke foutmelding heeft een bepaald nummer. De foutmelding is dan in de uitgebreide helpfunctie op te zoeken, met een verklaring van de reden van de foutmelding. Indien het model kan worden opgelost, kunnen er resultaten worden afgebeeld. Tijdens het oplossen van een probleem verschijnt een statusscherm, waar de verrichtingen op te volgen zijn. Het is dan mogelijk het optimaliseren te onderbreken en als optimum de op dat moment berekende optimale waarde te nemen. De resultaten van vraagstukken die met LINDO worden opgelost worden voornamelijk in tekstvorm afgedrukt. Het nadeel van de weergave in tekstvorm is de (mogelijke) onoverzichtelijkheid. Bij wat grotere vraagstukken verschijnen grote stukken tekst, waar samenhang moeilijk te ontdekken valt. Het effect van het aanpassen van beperkingen ('duale waarden') is lastig te beoordelen bij grotere vraagstukken.

Testproblemen in MPS-format zijn goed op het internet te vinden. De evaluatieversie van LINDO 6.1 kan slechts problemen aan tot ongeveer 150 beperkingen en 300 variabelen. (In de praktijk is dit een file ter grootte van 3 kB). Dit betekent dat een groot gedeelte van de op internet beschikbare testproblemen niet getest kan worden. Eén van de nadelen van de gevonden testproblemen is het ontbreken van een probleembeschrijving. Tevens is MPS-format minder overzichtelijk dan bijvoorbeeld het standaard LINDO format. Zo is slecht te ontdekken wat de beperkingen zijn, en welke doelfunctie geoptimaliseerd dient te worden.

What's Best 5.0 is een add-in bij MS Excel en Lotus. Voor gebruikers die bekend zijn met MS Excel of Lotus is What's Best 5.0 een overzichtelijk programma. Het is bij de meeste testproblemen direct duidelijk welke waarde geoptimaliseerd moet worden. Indien een probleem met de hand ingevoerd moet worden dient de doelfunctie vertaald te worden in een Excel functie. Het is daarom handig indien gebruikers van What's Best 5.0 enige ervaring hebben met MS Excel.

What's Best 5.0 beschikt over een uitgebreide helpfunctie. Deze bevat een stap-voor-stap uitleg van de werking en mogelijkheden van What's Best 5.0. Bij foutmeldingen is het goed mogelijk de oorzaak van een foutmelding te vinden. De foutmelding is in de helpfunctie op te zoeken, met een verklaring van de reden van de foutmelding. De foutmelding is niet, zoals bij LINDO 6.1 voorzien van een nummer. Dit maakt het zoeken naar de reden van een foutmelding iets minder gemakkelijk dan bij LINDO 6.1.

Tijdens het oplossen van een probleem verschijnt een statusscherm, waar de verrichtingen op te volgen zijn. Na het oplossen van het vraagstuk kan het statusrapport worden opgevraagd. What's Best 5.0 drukt altijd een dergelijk statusrapport af bij het oplossen van een probleem. Op het statusrapport staan naast gegevens als de benodigde rekentijd, het soort optimaliseringprobleem (lineair / niet-lineair) en het eindresultaat (=optimale waarde) het aantal variabelen van het probleem. Vr het oplossen van het vraagstuk is het ook mogelijk aan te geven dat er een solutionrapport wordt aangemaakt. In een solution rapport wordt een overzicht gegeven van de ABC-cellen (Adjustable, Best, Constraints).

What's Best 5.0 is meer gebruiksvriendelijk dan LINDO 6.1. De resultaten van vraagstukken die met What's Best 5.0 worden opgelost worden overzichtelijk afgedrukt (MS Excel sheet). Hierdoor is snel te bekijken wat het resultaat van de optimalisatie is. In tegenstelling tot de overzichtelijkheid van de duale waarden bij LINDO 6.1 is bij What's Best 5.0 snel duidelijk welk effect aanpassingen op het resultaat hebben. Aanpassingen in de beperkingen kunnen snel gebeuren, en het resultaat van deze aanpassingen is snel te bekijken door het veranderde probleem opnieuw op te lossen.

Niet-lineaire problemen kunnen worden opgelost door What's Best 5.0, maar vragen meer rekentijd. Soms kan een probleem gelineariseerd worden. De waarde van de oplossing bij linearisering blijkt de waarde van de oplossing zonder linearisering niet ver te ontlopen. Doordat What's Best 5.0 lineaire problemen veel sneller kan oplossen dan niet-lineaire problemen, wordt de totale rekentijd teruggebracht. Dit is met name handig voor omvangrijke vraagstukken.

Op internet is veel informatie te vinden over Operations Research en de computerprogramma's LINDO en What's Best. Op enkele sites staan ook testproblemen geschikt voor LINDO en What's Best. In dit rapport wordt een overzicht gegeven van deze webpagina's. In de bijlagen worden de resultaten van enkele testproblemen in LINDO en What's Best gegeven. Voor LINDO zijn deze testproblemen een testprobleem in standaard LINDO format en een kwadratisch probleem in MPS-format. Voor What's Best worden er een lineair, niet-lineair en gelineariseerd niet-lineair probleem getoond.

Het volgende kan geconcludeerd worden:
Het programma LINDO 6.1 kan gebruikt worden in de volgende gevallen: Het programma What's Best 5.0 kan gebruikt worden in de volgende gevallen:


Rapporten studenten Logistieke Techniek
Gewijzigd: 2001.01.17; logistics@3mE.tudelft.nl , TU Delft / 3mE / TT / LT.